Clenbuterol: wat is het en wat doet het?

Clenbuterol duikt op in bijna elk gesprek over droogtrainen, terwijl het nooit is goedgekeurd als afslankmiddel. Het is een astmamiddel, in de veeteelt was het een verboden groeimiddel en in de wielersport een bekende dopingzaak. Hier lees je wat clenbuterol is, wat het doet volgens onderzoek en waarom je hart bij dit middel de hoofdrol speelt.

Wat is clenbuterol?

Clenbuterol is een bèta-2-agonist, uit dezelfde groep als salbutamol (Ventolin) uit de astma-puffer. Het verwijdt de luchtwegen. In tegenstelling tot salbutamol werkt het heel lang: de halfwaardetijd ligt volgens de literatuur tussen ongeveer 25 en 39 uur, waardoor het dagen in het lichaam blijft.

Als geneesmiddel voor mensen werd het vooral gebruikt bij astma en spastische bronchitis, vaak samen met het slijmoplossende ambroxol. In de dierengeneeskunde wordt het gebruikt bij paarden met luchtwegproblemen. In de EU is het verboden als groeibevorderaar bij vee. Onze tabletten van 40 microgram vind je onder clenbuterol.

Wat doet clenbuterol?

Clenbuterol bindt aan bèta-2-receptoren die niet alleen in de longen zitten, maar ook in vetcellen, skeletspieren en het hart. Daaruit volgen drie effecten:

• Vetverbranding: vetcellen geven meer vetzuren af en de ruststofwisseling stijgt licht.
• Warmte: veel gebruikers merken dat ze warmer worden en meer zweten.
• Spiereiwit: bij dieren remt clenbuterol de afbraak van spiereiwit, waardoor er meer spier en minder vet ontstaat. Precies daarom werd het illegaal in de vleesproductie gebruikt.

Wat weten we bij mensen?

Hier wordt het dun. De indrukwekkende resultaten komen bijna allemaal uit proeven met ratten, runderen en varkens, vaak met hoeveelheden ver boven wat een mens verdraagt. Gecontroleerde studies naar vetverlies bij gezonde mensen zijn er nauwelijks. Kleine studies bij patiënten met hartfalen of spierziekten wijzen op iets meer kracht of spiermassa, maar de resultaten zijn wisselend.

Kort samengevat: clenbuterol kan vetverlies mogelijk ondersteunen, maar het effect is bij mensen niet goed gemeten. Bovendien raken de receptoren eraan gewend: na dagen tot enkele weken neemt het effect af, en veel gebruikers verhogen dan de hoeveelheid. Daarmee nemen vooral de bijwerkingen toe.

Bijwerkingen van clenbuterol

Bij hartklachten, hoge bloeddruk of een te snel werkende schildklier is clenbuterol uit den boze. Combineren met andere oppeppers zoals veel cafeïne, yohimbine of schildklierhormoon verhoogt het risico.

Clenbuterol: dosering en veiligheid

Voor vetverlies bestaat geen goedgekeurde dosering, en uit de beschikbare gegevens valt geen veilig schema af te leiden. Opbouwschema's op fora zijn gebaseerd op ervaringen van individuen, niet op onderzoek. Wie het gebruikt, houdt hartslag, bloeddruk en kalium in de gaten en gaat direct naar een arts bij pijn op de borst of een onregelmatige hartslag.

Clenbuterol, vlees en doping

Clenbuterol staat op de dopinglijst van het Wereld Anti-Doping Agentschap, bij de anabole middelen. Wielrenner Alberto Contador testte er in 2010 positief op en wees besmet vlees aan als oorzaak. In landen als Mexico en China wordt het nog illegaal in de veeteelt gebruikt; antidopingorganisaties waarschuwen sporters daar voor vlees.

Veelgestelde vragen

Bronnen

• Daubert G. P. et al.: Clenbuterol exposures reported to poison centers. Annals of Emergency Medicine 2007
• Spann C., Winter M. E.: Effect of clenbuterol on athletic performance. Annals of Pharmacotherapy 1995;29:75–77
• Richtlijn 96/22/EG van de Raad (verbod op hormonale stoffen en bèta-agonisten in de veehouderij)
• WADA-verbodslijst, categorie S1.2