Groeihormoon (HGH): werking en bijwerkingen

Weinig middelen in de krachtsport zijn zo omgeven door mythes als groeihormoon. Op fora heet HGH een wondermiddel voor spieren, vetverlies en herstel; in de vakliteratuur is het beeld een stuk nuchterder. In dit artikel zetten we beide naast elkaar: wat groeihormoon in het lichaam doet, welke werking studies bij gezonde volwassenen lieten zien en welke bijwerkingen daarbij steeds terugkomen.

Wat is groeihormoon (HGH)?

HGH staat voor human growth hormone, ook somatotropine genoemd. Het is een eiwithormoon van 191 aminozuren dat de hypofyse in pieken afgeeft, vooral tijdens de diepe slaap. Een groot deel van de werking loopt via IGF-1, een groeifactor die de lever aanmaakt op het signaal van het hormoon.

Biotechnologisch gemaakt somatropine wordt gebruikt bij kinderen met groeistoornissen door hormoontekort en bij volwassenen met een aangetoond tekort. Het is alleen op recept verkrijgbaar. Ons aanbod vind je onder groeihormoon (HGH).

Werking van groeihormoon: wat studies laten zien

De meest geciteerde analyse is die van Liu en collega's uit 2008. Zij bundelden 27 studies met 303 gezonde, jonge en sportieve deelnemers die groeihormoon kregen:

• De vetvrije massa nam gemiddeld met ruim 2 kilo toe.
• Kracht en uithoudingsvermogen verbeterden niet meetbaar.
• Een deel van de toename is volgens de auteurs vocht, geen spierweefsel.

De studies duurden meestal maar enkele weken, en combinaties met testosteron, zoals in de praktijk gebruikelijk, zijn nauwelijks onderzocht.

Vet en herstel

Groeihormoon maakt vetzuren vrij uit vetcellen. Bij volwassenen met een tekort neemt vooral het buikvet af; bij gezonde mensen is het effect kleiner en gaat het samen met een slechtere werking van insuline. Groeihormoon stimuleert ook de aanmaak van collageen in pezen en banden, maar of dat in de praktijk tot minder blessures leidt, is bij mensen niet goed onderzocht.

Bijwerkingen van groeihormoon

Bij langdurig te hoge spiegels dreigt een beeld dat lijkt op acromegalie: grotere handen, voeten en gelaatstrekken, een vergroot hart en hoge bloeddruk.

Groeihormoon of peptides?

Sommige sporters gebruiken in plaats van somatropine peptides zoals GHRP-6 of ipamoreline, die de hypofyse aanzetten om meer eigen groeihormoon af te geven. Ze zijn goedkoper, maar de werking is zwakker en hangt af van de eigen aanmaak. Ook daarvoor ontbreken langetermijnstudies bij gezonde mensen.

HGH en IGF-1: de omweg via de lever

Veel effecten die aan groeihormoon worden toegeschreven, komen eigenlijk van IGF-1. Artsen meten bij een behandeling daarom niet het groeihormoon zelf, dat in het bloed sterk schommelt, maar de veel stabielere IGF-1-spiegel. Tegelijk werkt HGH direct op vetcellen en op de suikerstofwisseling – die effecten lopen niet via IGF-1. Daardoor is de bloedsuiker bij gebruikers een van de belangrijkste controlewaarden.

Wat kost groeihormoon?

De prijs hangt vooral af van het aantal internationale eenheden (IE) per verpakking, de vorm (poeder in flacons of een voorgevulde pen) en de fabrikant. Bij ons kosten kits van ongeveer 100 IE tussen 150 en 210 euro, voorgevulde pennen tussen 299 en 379 euro. Een prijs ver onder dat niveau is een waarschuwingssignaal, want somatropine is duur om te maken.

Dosering en veiligheid

Uit de beschikbare studies, kort en klein, is voor gezonde sporters geen veilig schema af te leiden, en ervaringen van fora zijn geen betrouwbare basis. Wie groeihormoon overweegt, laat bloedsuiker, IGF-1 en bloeddruk controleren door een arts.

Veelgestelde vragen

Bronnen

• Liu H. et al.: Systematic review: the effects of growth hormone on athletic performance. Annals of Internal Medicine 2008;148:747–758
• Holt R. I. G., Sönksen P. H.: Growth hormone, IGF-I and insulin and their abuse in sport. British Journal of Pharmacology 2008;154:542–556